محمود سامانى
165
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
تجهيز مىكرد و به مكه مىفرستاد . در همين سال ، در خطبههاى نماز مسجدالحرام ، براى قرايوسف دعا كردند . « 1 » نبرد قرايوسف با شاهرخ تيمورى و نيز حاكم شام سبب شد حج دو سال ( 821 تا 823 ه . ق ) تعطيل شود . « 2 » پس از آن با درگذشت قرايوسف در سال 823 ه . ق ، حج ايرانيان تا سال 831 ه . ق تعطيل شد و تا سال 850 ه . ق گزارشهاى كمى از اعزام كاروانهاى حج يا ديگر ارتباطات قراقويونلوها با حجاز در دست است . « 3 » مطابق گزارش مقريزى ، اسكندر بن قرايوسف در مقابل شاهرخ تيمورى با مماليك مصر متحد شد و در سايه آن توانست به حج و حجاز توجه كند . سياست قرقويونلوها اين بود كه با ايجاد روابط حسنه با مماليك و خطبه خواندن به نام آنان « 4 » بتوانند راحتتر با حجاز مرتبط باشند ؛ زيرا مماليك در اين زمان بر حجاز سيادت داشتند و اقدامات ديگر دولتها در حرمين بدون هماهنگى با آنان موجب واكنش سلاطين مصر مىشد . از اقدامات اسكندر در راستاى حجگزارى مىتوان به امنسازى راه حج اشاره كرد . « 5 » جهانشاه ، فرزند ديگر قرايوسف نيز براى مدتى سلطان راه حج شد و خدماتى انجام داد . سلطان اويس ، حاكم بغداد در دهه هفتم سده هشتم ه . ق دو قنديل بزرگ از طلا و دو قنديل از نقره به كعبه اهدا كرد كه بعدها امير مكه ، عجلان بن رميثه آنها را تصاحب كرد . « 6 »
--> ( 1 ) . اتحاف الورى ، ج 3 ، ص 510 ؛ شفاء الغرام ، ج 2 ، ص 431 ؛ درر الفوائد المنظمه ، ص 320 . ( 2 ) . شفاءالغرام ، ج 2 ، صص 434 و 435 ؛ درر الفوائد المنظمه ، ص 321 . ( 3 ) . ر . ك : اتحاف الورى ، ج 3 ، ص 574 ؛ ج 4 ، ص 23 ؛ درر الفوائد المنظمه ، صص 321 - 325 و صص 330 و 331 . ( 4 ) . سومر ، صص 66 و 67 . ( 5 ) . مقريزى ، ج 7 ، ص 255 . ( 6 ) . شفاء الغرام ، ج 1 ، ص 227 .